BRICS’in Afrika ile Bağlarına Dair

Gamze SERTKAYALI

Geçtiğimiz hafta 22-24 Ağustos tarihleri arasında Güney Afrika’nın Johannesburg’da düzenlenen 15. BRICS Zirvesi, Afrika’dan da iki üye kabul edeceğine dair açıklamalarıyla gündeme geldi. Kuruluşunda 5 daimî üyenin bulunduğu bloğun gittikçe güçlenmeyi hedefleyen ve ABD karşıtlığı bünyesinde Amerikan dolarına karşı tutum sergileyen yapısı da dikkat çekmektedir. Çin hükümetinin karşılıklı kazan kazan politikasını örnek alma yolunda giden birlik, kendi oluşturduğu BRICS ‘Yeni Kalkınma Bankası’ için yerel para birimleri kullanma noktasında çalışmaların başlatıldığını bildirdi.

Yerel para birimleri içerisinde Güney Afrika’nın para biriminin de kullanılması önemli bir detay olarak ortaya çıkmaktadır. Dünya nüfusuna dikkat çekildiği zirvede BRICS’in yüzde 40 üzerinde etkisinin konuşulması önemli konuların başında yer almaktadır. Ayrıca 22 devletin bloğa üyelik başvurusunda bulunması batı bloğuna karşı önemli tehdit algısını da beraberinde getirmektedir.

Ekonomik anlamda da önemli adımlar geliştiren zirvede, Yeni Kalkınma Bankasının politikalarını geliştirmeye dair kararlar alındı. Zirvede, ABD dolarına karşı yerel para birimlerinin kullanılması, alınan önemli kararlar arasında yer almaktadır. Bununla başta Amerika olmak üzere Batılı devletlerin de gerek Afrika gerekse dünya ekonomisi üzerindeki etkisinin azaltılması amaçlanmaktadır.

ABD dolarına karşı rekabetin artması bölgede etkin kullanılacak yerel para birimlerinde de artışa neden olacaktır. Böylelikle hem bloğun gelişmesine katkı sağlayacak hem de Afrika ile ilişkilerin yeni bir boyuta taşınmasına zemin hazırlayacaktır. Bu noktada Afrika ile yapılan ticari ortaklıklar ve anlaşmalar bloğun etkili bir prestij kazanmasında etkin rol oynayacaktır. Lakin sorunların, darbelerin ve kaosun hüküm sürdüğü günümüz Afrika’sında sürecin bu denli olumlu ve hızlı olması elbette ki zor gözükmektedir. Ntekim yaşanacak olan süreçte blok içerisinde Afrika’nın gelişmesine ve kalkınmasına dair önemli adımlar atılırsa karşılıklı kazancın gelişmesine de etki edeceği yadsınamaz gerçek olarak karşımıza çıkacaktır. Özellikle bu süreçte Afrika’nın yerel para birimlerine rağbet edilmesi ortada yaşanan kaotik ortamın ortadan kalkmasını da destekleyecektir.

BRICS Zirvesi iki Afrika ülkesinin- Mısır ve Etiyopya- birliğe dahil edilmesiyle sonuçlandı. Etiyopya burada ekonomik anlamda zayıf ve tam bir iç karmaşanın hâkim olduğu ülke konumunda. Peki blok neden bu kadar kaosa hâkim bir devleti kabul edebilir? Elbette ki sadece zirvenin çıkarı üzerine ortaklık kurulmayacağını, Afrika’da yaşanan krizlere de çözüm noktasında çalışmalar yürüteceğinin göstergesi olabilir. Bu noktada blok, dünya kamuoyunda çözüm arayan, arabulucu bir pozisyona sahip olmak isteyen bir oluşum olarak karşımıza çıkacaktır. Ülkenin bölge içinde güçlü bir ekonomisinin olması ve nispeten daha istikrarlı bir yapıda olması Mısır’ı bloğu güçlendirecek bir devlet olarak gösterebilir.

Sonuç olarak zirvede Afrika’ya dair önemli kararların alınması dünya kamuoyunun dikkatini önemli ölçüde buraya çekmiştir. Bundan sonraki süreçte ne gibi kararlar alınacağı ve Afrika’ya dair etkilerinin neler olacağı merak edilen ana başlıklar altında yerini korumaktadır.