Portekiz Cumhurbaşkanı Rebelo: Afrika’nın sömürgeleştirilmesi konusunda Portekiz işlediği suçların ‘bedelini ödemeli’

Portekiz Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa Salı günü geç saatlerde yaptığı açıklamada Portekiz’in transatlantik kölelik ve sömürge döneminde işlenen suçlardan sorumlu olduğunu ve tazminat ödenmesi gerektiğini söyledi.

Dört yüzyılı aşkın bir süre boyunca en az 12,5 milyon Afrikalı kaçırıldı, çoğunlukla Avrupalı gemiler ve tüccarlar tarafından zorla uzun mesafelere taşındı ve köle olarak satıldı.

Yolculuktan sağ kurtulanlar, çoğunlukla Brezilya ve Karayipler olmak üzere Amerika’daki plantasyonlarda çalıştırılırken, diğerleri de onların emeğinden kazanç sağladı.

Geçmişle yüzleşme

Portekiz, diğer tüm Avrupa ülkelerinden daha fazla olmak üzere yaklaşık 6 milyon Afrikalının ticaretini yapmıştır ancak geçmişiyle yüzleşmekte bugüne kadar başarısız olmuştur ve okullarda transatlantik kölelikteki rolü hakkında çok az şey öğretilmektedir.

Bunun yerine Portekiz’in Angola, Mozambik, Brezilya, Cape Verde ve Doğu Timor gibi ülkelerin yanı sıra Hindistan’ın bir bölümünün Portekiz yönetimine tabi olduğu sömürge dönemi genellikle bir gurur kaynağı olarak algılanıyor.

Salı günü geç saatlerde yabancı muhabirlerin katıldığı bir etkinlikte konuşan Rebelo de Sousa, Portekiz’in geçmişte yapılan yanlışların “tüm sorumluluğunu üstlendiğini” ve sömürge katliamları da dahil olmak üzere bu suçların “bedelleri” olduğunu söyledi.

“Bedelleri ödemek zorundayız” dedi. “Cezalandırılmayan ve sorumluların tutuklanmadığı eylemler var mı? Yağmalanan ve iade edilmeyen mallar var mı? Bunu nasıl onarabileceğimize bakalım.”

Tazminatların ödenmesi

Transatlantik kölelik için tazminat ödeme veya başka telafiler yapma fikri, konuyla ilgili özel bir mahkeme kurma çabaları da dahil olmak üzere dünya çapında ivme kazanıyor.

Aktivistler, sistemik ırkçılık da dahil olmak üzere Portekiz’in geçmişinden kaynaklanan eşitsizliklerle mücadele etmek için tazminatların ve kamu politikalarının gerekli olduğunu söylediler.

Rebelo de Sousa geçen yıl Portekiz’in transatlantik kölelik ve sömürgecilik için özür dilemesi gerektiğini söylemiş ancak tam bir özür dilemekten kaçınmıştı. Salı günü yaptığı açıklamada geçmişi kabul etmenin ve bunun sorumluluğunu üstlenmenin özür dilemekten daha önemli olduğunu söyledi.

“Özür dilemek işin kolay kısmı,” dedi.