By 
Nijer’deki askeri cuntanın devrik Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum’u yeniden iktidara getirmesi ya da bölgesel blok Ecowas’ın askeri müdahalesiyle karşı karşıya kalması için sadece birkaç saati var.
Geçtiğimiz Pazar günü Batı Afrika liderleri darbe liderlerine taleplerini yerine getirmeleri için bir hafta süre verdi, aksi takdirde “güç kullanımını da içerebilecek tüm tedbirleri alacaklarını” açıkladı.
Ancak Nijer’in komşusu Nijerya’da – askerlerin büyük bir kısmının gelmesi muhtemel – ordunun müdahalesine karşı sesler giderek yükseliyor.
İki ülke arasında yakın etnik ve tarihi bağlar da bulunuyor.
Cumartesi günü Nijerya senatosu hükümeti “siyasi ve diplomatik seçeneklere” bakmaya çağırdı.
Nijerya’nın kuzeyinde, Nijer sınırında yer alan ve ordunun 8. Tümenine ev sahipliği yapan Sokoto kentinde de tedirginlik giderek artıyor.
Nijer’e giden yol üzerinde önemli bir kavşakta yer alan Sokoto’nun herhangi bir askeri harekat öncesinde askerlerin toplanma noktası olması muhtemel.
Sokoto’nun yerleşim bölgelerinin sakinliği, şehirdeki ve daha geniş kuzeybatı eyaletindeki artan gerilimi yalanlıyor.
Yerel halka göre Sokoto’da yaşayan her beş kişiden birinin Nijer’den gelmiş olması ya da bu ülkeyle bağlantılarının bulunması bu durumu besleyen bir unsur.
Sokoto şehrinin geniş banliyösü Sabon-Gari Girafshi’de ağırlıklı olarak Nijer’den gelen insanlar yaşıyor. Ecowas’ın askeri müdahalesinin aile üyelerini büyük ölçüde etkileyebileceğinden ve hatta Nijerya’da kendi güvenliklerini tehlikeye atabileceğinden korkuyorlar.
Elli bir yaşındaki kuyumcu Sulaiman İbrahim çitlerle çevrili ve kapılı sitelerden birinde yaşıyor.
Eşlerinden biri ve çocuklarından bazıları Nijer’in başkenti Niamey’de, geçen ayki darbe nedeniyle orada mahsur kalmış durumdalar.
“Şimdi eşim Fatima’yı arayıp ondan haber almak istiyorum, çünkü darbenin olduğu günden beri ondan haber alamadım,” diyor BBC’ye telefonunu sol elinde tutarak.
Rehberinde geziniyor ve eşinin numarasını tekrar çeviriyor.
Her arama aynı mesajla geri dönüyor: “Aradığınız numaraya şu anda ulaşılamıyor.”
“Her aradığımda bana söyledikleri şey bu, ya servis yok ya da her neyse, bilmiyorum,” diyor endişesini gizleyemeyerek.
“Nijer’e askeri harekat yapılacaksa, bu daha fazla endişe yaratacak. Korkunç bir durumdayım çünkü ailem yanımda değil ve onlar hakkında hiçbir bilgim yok.”
Telefonundaki fotoğraf uygulamasını açarak 18 yaşındaki oğlunu ve kardeşlerinden birini gösteriyor.
“İşte oğlum Mustafa, şu anda Nijer’de. Bu da küçük kardeşi, altı yaşında, anneleriyle birlikteler.”
Sulaiman yalnız değil.
Her gün Nijer’den gelen diğer komşularıyla buluşup memleketten haber alıp almadıklarını kontrol ediyor.
Mohamdu Ousman 43, Niamey’deki devrik cumhurbaşkanını geri getirmek için güç kullanılmasının felaket olabileceğine dair buradaki pek çok kişinin duygularını yineledi.
“Ecowas’ın Nijer’e iktidarı ordudan sivillere geri vermek amacıyla gitmesini istemiyoruz, Allah korusun. Bu tarihimizi silmek gibi bir şey,” dedi BBC’ye.
59 yaşındaki Zainab Saidu, Nijerya’nın Dosso şehrinden geliyor ancak Nijeryalı bir adamla evlendikten sonra hayatının çoğunu Sokoto’da geçirmiş. En küçük oğlu şu anda Nijer’de ve onun güvenliğinden endişe ediyor.
“Rahatsızım, yemin ederim hepimiz, Nijer’den gelen herkes korku içindeyiz. Özellikle de Nijerya’nın savaş amacıyla Nijer’e gidebileceğini duyduğumuzda herkes dehşete kapıldı” diyor.
Cuma günü Batı Afrika askeri şefleri olası bir askeri müdahale için bir plan üzerinde anlaştıklarını açıkladılar ancak Ecowas diplomatik bir çözüm için bastırmaya devam ediyor.
Bölgesel blok ayrıca başka baskılar uygulamak amacıyla darbe liderlerine yaptırımlar uyguladı ve Nijer sınırlarını kapattı. Buna ek olarak Nijerya kuzey komşusuna elektrik akışını kesti.
Ancak bu, sınırın Nijerya tarafındakilerin de etkilenmesi anlamına geliyor.
Etkiyi hisseden sınır kasabalarından biri Sokoto şehrine yaklaşık 135 km (85 mil) uzaklıktaki Illela.
Burası bir ticaret merkezi, ancak şu anda ekonomik stres altındaki bir topluluk görünümünde
Girişinde, yağmur ve güneşten korunmak için yükleri branda ile örtülmüş büyük kamyonlar başta olmak üzere uzun araç kuyrukları var.
Kamyonların gölgesinde toplanan sürücüler ya uyuyor ya da ellerinde telefonları veya telsizleriyle sınırdaki son gelişmeleri bekliyorlar.
Şoförlerden biri olan Abdullahi, tişört ve solmuş kot pantolon giymiş, elinde bir poşet su tutuyor.
“Son üç gündür burada mahsur kaldım,” diyor.
“Maddi olarak kendimi tükettim. Şimdi hiç param yok. Bir arkadaşım bu sabah benim için yiyecek aldı. Bu yüzden beni su tutarken görüyorsunuz. Durumumu anlatmak ve sınırın kapanmasının beni etkilediğini bildirmek için patronumu arıyorum ama telefonlarıma cevap vermiyor.”
Meslektaşları da yorgun ve yılmış görünüyor.
Uzun bir bekleyişle karşı karşıya kalabilirler ve taşıdıkları mallar telef olabilir, bu da işletme sahiplerine büyük paralara mal olabilir.
İşletmeleri ciddi şekilde etkilenen diğer kişiler arasında Ado Garba Dankwaseri de bulunuyor.
42 yaşındaki Garba, Illela’da su ve meşrubat satan tüccarlara tedarik etmek üzere buz kalıpları satın almak için sık sık Nijer’e gidiyor.
Ancak Ado Garba’nın işleri ağır bir darbe aldı ve malzemeleri için Nijer’e seyahat edemiyor.
“Malzemelerimle günde 100,000 naira (130 $; 100 £) kazanıyorum. Ama şu anda sınırı geçemiyorum. Her yerde askerler, polisler, gümrük ve göçmenlik memurları var. Sınırı geçerseniz kendi kendinizi tehlikeye atarsınız” diyor buz tüccarı.
Gümrük yetkilileri Cuma günü İllela’da bazı iş adamlarıyla bir araya gelerek endişelerini gidermeye çalıştı ve kapatmanın neden gerekli olduğunu anlattı.
“Alt bölgede barış ve demokrasiyi sağlayabildikleri sürece hiçbir fedakarlık çok büyük değildir. Topluluk sınırın kapatılmasının ardındaki nedeni anlıyor,” diyor gümrük servisinden Bashir Adewale Adeniyi.
Ancak İllela ve Sokoto’nun başka yerlerindeki insanların sabrı sınanıyor ve şu ana kadar Nijer’in darbe liderlerinin geri adım atmaya istekli olduğuna dair çok az işaret var.
KAYNAK: BBC AFRICA
Comments