By 
Birleşmiş Milletler tarafından Etiyopya’daki süregelen zulüm hakkında uzun süredir yürütülen soruşturma, 4 Ekim Çarşamba günü BM web sitesinde güncelleme almadığı için sona erebilir. Bu durum sonucu soruşturma kapatılma tehlikesi ile karşı karşıya.
Hükümet ile Tigray’deki bölgesel güçler arasında iki yıldır devam eden ve geçen yılın Kasım ayında resmen sona eren çatışmada binlerce kişi öldü. Her iki taraf da birbirini katliamlar, tecavüz ve keyfi gözaltılar da dâhil olmak üzere zulümlerle suçladı, ancak her biri sistematik ihlallerin sorumluluğunu reddetti.
Avrupa Birliği’nin sunduğu önergenin ardından 2021 yılında BM İnsan Hakları Konseyi tarafından oluşturulan Uluslararası Etiyopya İnsan Hakları Uzmanları Komisyonu (ICHREE), geçtiğimiz ay Etiyopya’da savaş suçları ve insanlığa karşı suçların hâlâ işlendiğini belirtmişti. Ancak diplomatlar, Afrika’daki güçlü muhalefetin, destekçileri başka bir yetki arayışından caydırdığını ifade etti. Görev süresi geçen yıl yalnızca küçük bir farkla yenilendi.
Yaygın suiistimaller yaptığını inkâr eden Etiyopya, soruşturmaya şiddetle karşı çıkarak çalışmalarını yarıda kesmeye çalıştı. Bunun yerine, tercih edilen soruşturma yolu olarak kendi ulusal adalet politikalarını destekledi; Bu tutum BM komisyonunun “derinden kusurlu” olarak tanımladığı bir yaklaşımdır.
Etiyopya hükümeti sözcüsü Legesse Tulu, Çarşamba günü yorum yapması istendiğinde kısa mesajla yanıt verdi: “Bu, (ICHREE’nin) Etiyopya’daki tarihinin sonudur.” Daha sonra şunu ekledi: “Çıkmazdan bahsetmeye gerek yok.”
Etiyopya, Tigray’deki savaşın sona ermesinden bu yana, çatışma nedeni ile ekonomik yardımı kısıtlayan büyük bağışçılarla ilişkileri onarmak için çalışıyor.
Salı günü AB, savaş nedeniyle 2021’de ertelediği 680 milyon dolarlık yardım paketini taahhüt etti ve iki tarafın “ilişkileri kademeli olarak normalleştirmek” için çalıştığını söyledi.
Avrupalı bir diplomat, AB’nin Etiyopya’dan sağlam ve şeffaf bir geçiş dönemi adaleti politikası uygulamasını, kovuşturmalarla ilgilenmesini ve bölgesel ve uluslararası insan hakları standartlarına uygun olarak hesap verebilirliği artırmasını beklediğini açıkladı.
Diplomat, gelecek yıl Şubat ayında başlayacak oturuma atıfta bulunarak, “İnsan Hakları Konseyi’nin bir sonraki oturumu da göz önüne alındığında, önümüzdeki aylarda hızlı ve somut ilerleme bekliyoruz” dedi.
“İlerleme eksikliği, AB ile Etiyopya arasındaki ilişkilerin kademeli olarak normalleşmesini tehlikeye atabilir.”
Salı günü yayınlanan bir analizde BM komisyonu, Amhara bölgesindeki son çatışmalara ve Tigray’deki suçlardan insanların sorumlu tutulmamasına atıfta bulunarak Etiyopya’da zulmün devam etme riskinin yüksek olduğu sonucuna vardı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü’nün BM insan hakları mekanizmalarını takip eden Lucy McKernan, soruşturmanın sona ermesi ile ilgili şunları ifade etti: “Uzmanların az önce yayınlanan raporu karşısında hiçbir kararın olmaması skandaldır.” Dedi.
Kitlesel zulümleri belgelemek ve bunlara karşı kampanya yapmak için bilim ve tıbbı kullanan New York merkezli bir savunuculuk grubu olan İnsan Hakları İçin Doktorlar, görev süresinin yenilenmemesinden üzüntü duydu.
Grubun genel müdürü Saman Zia-Zarifi, “ICHREE’nin sağladığı kapsamlı ve sürekli bağımsız soruşturma olmadan hayatta kalanların, ailelerinin ve topluluklarının iyileştirilip adalete kavuşması konusunda çok az umut olabilir” dedi.
Kaynak:Newsnow,Reuters
Comments