By 
Sahra altı Afrika ülkelerinin ABD pazarlarına gümrüksüz erişimini sağlayan ABD programının uzatılmasının, Perşembe günü Güney Afrika’da başlayacak olan ABD Afrika Büyüme ve Fırsat Yasası (AGOA) ticaret forumunun gündeminde üst sıralarda yer alması bekleniyor.
Aralarında ABD Ticaret Temsilcisi Büyükelçi Katherine Tai ve Afrika İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Joy Basu’nun da bulunduğu yetkililer, önümüzdeki üç gün boyunca Johannesburg’da Afrikalı liderler ve yetkililerle bir araya gelerek diğer konuların yanı sıra AGOA’nın olası uzatılması ve Afrika ülkelerine sağladığı faydaların arttırılmasının yollarını tartışacaklar.
Forum, ABD Başkanı Joe Biden’ın uygunluk kriterlerine uymadıkları için Nijer, Uganda, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Gabon’u yararlanıcılar listesinden çıkarma niyetini açıklamasından günler sonra başlıyor.
AGOA, hukukun üstünlüğüne bağlılık ve insan haklarının korunması da dâhil olmak üzere belirli koşulları yerine getirmeleri kaydıyla Sahra altı Afrika ülkelerinin ABD pazarına gümrüksüz erişimine izin veren bir ABD mevzuatıdır.
En son 2015 yılında 10 yıllık bir süre için uzatılan ve Eylül 2025’te sona erecek olan bu yasanın olası uzatılmasına ilişkin karar ABD Kongresi’ne bağlı.
Uluslararası ilişkiler uzmanı Profesör John Stremlau, “AGOA’dan faydalanan Afrika ülkelerinin uzatılması için baskı yapmalarını kesinlikle bekliyoruz, çünkü bazıları diğerlerinden daha fazla fayda sağlamış olsa da gerçek faydalar gördüler” dedi.
AGOA’nın Afrika’da ekonomik kalkınmayı teşvik etmek amacıyla hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar tarafından desteklendiği için özellikle önemli olduğunu söyledi.
Güney Afrika Ticaret Bakanı Ebrahim Patel, geçen hafta ülkesindeki milletvekillerine AGOA’nın uzatılması için lobi yapacaklarını söyledi ve ülkenin ABD’ye ihracat yapan işletmelerine büyük faydalar sağladığını belirtti.
AGOA’nın en büyük faydalanıcılarından biri olan Güney Afrika’nın 2022 yılında ABD’ye ihracatının 3 milyar dolar olacağı tahmin ediliyor.
Biden, ABD Kongresi üyelerine gönderdiği mektupta Nijer, Uganda, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Gabon ile yapılan yoğun temaslara rağmen bu ülkelerin ABD’nin “AGOA uygunluk kriterlerine uymadıkları yönündeki endişelerini” gidermediklerini belirtti.
Nijer ve Gabon’un siyasi çoğulculuğu ve hukukun üstünlüğünü tesis etmede ya da bu yönde sürekli bir ilerleme kaydetmede başarısız olduğunu belirten ABD Dışişleri Bakanı, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Uganda’nın da uluslararası kabul görmüş insan haklarını ağır bir şekilde ihlal ettiğini belirtti.
ABD hükümeti bu yılın başlarında gerçekleşen askeri darbenin ardından Gabon’a yönelik mali yardımların büyük bir kısmını askıya almıştı.
Mayıs ayında Biden, Uganda’yı AGOA’dan çıkarmakla ve tartışmalı bir eşcinsel karşıtı yasanın kabul edilmesinin ardından yaptırım uygulamakla tehdit etti. Bazı eşcinsel suçlar için ölüm cezasına izin veren bu yasa, ülke içinde yaygın bir desteğe sahip olsa da, hak savunucuları ve diğerleri tarafından kınandı.
Uganda hükümet sözcüsü Ofwono Opondo attığı bir tweet’te Uganda’nın AGOA listesinden çıkarılmasının beklenen etkisini görmezden gelerek, yaptırımların vurduğu Küba ve İran’ın “dünyaya birçok Afrikalı AGOA yararlanıcısından daha fazlasını sunduğunu” söyledi.
Ancak yıllar boyunca, uzun süredir Devlet Başkanı olan Yoweri Museveni de dahil olmak üzere Ugandalı yetkililer, ülke bir yararlanıcı olarak potansiyelini gerçekleştirememiş olsa bile AGOA’yı faydalı bir program olarak gördüler.
Güney Afrika’nın AGOA’ya devam eden katılımı, bu yıl hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat partilerden ABD’li milletvekillerinin, Ukrayna ile savaşı sırasında Rusya’ya silah tedarik ettiği iddialarını gerekçe göstererek AGOA’ya katılma uygunluğunu sorgulamasıyla inceleme altına alındı.
Ayrıca Güney Afrika’ya Moskova ile yakın ilişkilerinin etkisi hakkında bir mesaj göndermek için forumun başka bir ülkede yapılması çağrısında bulundular.
Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa tarafından görevlendirilen bir soruşturma Güney Afrika’yı Rusya’ya silah tedarik etmekten akladı. Ramaphosa’nın Cuma günü foruma hitap etmesi bekleniyor.
Comments