Güney Nijer Hakkında Önemli Bazı Bilgiler | Çeviri

Kaynak: Şehbal Dergisi
Cilt: 2 
Sayı:40
Sayfa: 419
Yıl: 1911
Çeviren: Mustafa Said Şahan

Dün ahalisi yamyam olan Güney Nijer’de bugün demir yollarından bahsetmek garip görünse bile hakikattir. Nefsine malik olmayanlar başkalarının malikiyeti altına girerler. Bu kaide en geniş hükümranlığını siyasette gösteriyor. İşte aynı kanuna ram olarak Güney Nijer havalisi de bundan on bir sene evvel İngiltere’nin taht-ı himayesine alınmıştı. Şayan-ı dikkattir ki burada “himaye” tabiri bir mana-ı mukayyidi haiz olmak lazım gelecek; yutmak için esirgemek.

Güney Nijer o mani ile İngiltere’nin himayesi altına girdikten sonra “felaket bir şeye yarayabilir” sözünü yanlış çıkarmamak için memleketini temeddüne vasıta ittihat etti: Şimdi artık Nijer’de yamyamlık kalmadı; şimendiferler, köprüler yapılmaya başlandı. Mamafih her şeyin sükunet dairesinde cereyan ettiğini söylemek doğru olmaz; Nijer’de yaşayan müteaddit zenci kabileler İngiliz idaresine karşı husumet izhar etmek ve hürriyetlerinden vazgeçmemek istemişlerdi. Bir aralık bu maksatla zenciler arasında

“Sükutiler” ismiyle bir siyasi cemiyet teşekkül etti; “Afrika Afrikalılarındır” düsturunu şiar edinen Sükutiler cemiyeti harekat-ı harbiyede ve İngiliz memurlarına karşı açtığı saldırılarda ihtiyar eylediği ser ve sükut ile temeyyüz eder; hatta birkaç sene evvel İngiltere komiseri mister “Aus Vald Kro” ya Asabe kasabası civarında katletmişlerdi.

Bugün “Batı Afrika Şimendiferi” namını almış demiryolu şubesi Nijer kıta meydanının güneyindeki ticaret merkezini kuzeydekilere vasıl etmektedir. Lagos hattı şimdi Nijer nehrinin membaından itibaren 400 mil güneyinde Kein cebe kasabasına kadar işlemeye başlamıştır.

Nijer nehri şubattan ta mevsim kuraklığının sonu olan Nisan gayesine kadar üç ay müddet zarfında yalnız kısmen seyrüseferine müsaittir; küçük merakıb-ı bahriye “”Koduni” nehri membaına, büyük vapurlar ise ancak “Lakiye” mevkiine kadar gidebilirler. Bu sayfadaki resimde görülen Cebe adasıyla sahil nehri arasında bir şimendifer köprüsü yapılıncaya kadar şimdilik altı vagon taşıyabilecek bir vapur işliyor ve arabaları karşıdan karşıya geçiriyor. Köprü için burasının tercih edilmesi mevkiin inşaata müsait olmasından ileri gelmiştir. Filhakika nehri o mahalde ikiye ayıran Cebe adasıyla sahiller arasında iki köprü yapmak bir tek köprü yapmaktan daha kolay görülmüş ve temel mevkilerinin kayalık bulunması da medar-ı tercih addedilmiştir. Güneydeki köprü 590 adım, kuzeydeki köprü 1300 adım olacaktır.